Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp châu Âu đẩy mạnh xu hướng “Trung Quốc + 1” để giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng và đa dạng hoá thị trường, Đông Nam Á nổi lên như một điểm đến then chốt. Việt Nam, cùng với Singapore và Thái Lan, trở thành các lựa chọn hấp dẫn trong dòng dịch chuyển này.

Theo thống kê từ Bộ Tài chính Pháp, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Pháp sang ASEAN đạt khoảng 14,3 tỷ euro, đưa khối này trở thành khách hàng lớn thứ sáu của Pháp, sau Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Trung Quốc, Anh và Thụy Sĩ. Trong đó, Singapore là thị trường tiêu thụ hàng Pháp lớn nhất (chiếm 53% tổng giá trị xuất khẩu sang ASEAN), tiếp theo là Thái Lan, Việt Nam và Malaysia.

Lý giải cho xu hướng này, lãnh đạo khu vực ASEAN — châu Đại Dương của cơ quan xúc tiến thương mại-đầu tư Pháp nhận định ASEAN hiện giữ vị trí trung tâm giữa hai nền kinh tế lớn là Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời hưởng lợi từ các biến động địa chính trị toàn cầu — điều khiến nhiều doanh nghiệp châu Âu tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Trong xu thế đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia đứng đầu trong dòng hưởng lợi. Nhiều tập đoàn quốc tế đã chọn Việt Nam để mở rộng sản xuất hoặc đặt trung tâm điều phối khu vực. Điển hình, các thương hiệu trong ngành dệt may như Adidas, Puma hay Decathlon đã chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam, bên cạnh nhiều doanh nghiệp điện tử tận dụng lợi thế lao động và mạng lưới cung ứng đang phát triển.

Một nhân tố quan trọng góp phần tạo lợi thế cho doanh nghiệp Pháp nói riêng và doanh nghiệp châu Âu nói chung tại ASEAN là các hiệp định thương mại tự do. Với việc ký kết hiệp định giữa EU và Việt Nam (EVFTA), cùng các hiệp định tương tự với Singapore và — trong tương lai — Indonesia, doanh nghiệp Pháp có thể tận dụng ưu đãi thuế quan nội khối, phát triển chuỗi cung ứng hiệu quả, gia tăng tính cạnh tranh tại khu vực.

Tuy nhiên, ASEAN không phải là một thị trường đồng nhất. Sự khác biệt rõ nét về quy mô dân số, cơ cấu kinh tế, mức sống giữa các quốc gia như Indonesia (hơn 280 triệu dân, trải rộng trên hơn 17.000 đảo) với Singapore (quốc đảo hơn 6 triệu dân, thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm cao) đòi hỏi doanh nghiệp Pháp cần linh hoạt trong chiến lược tiếp cận từng thị trường.

Hiện tại, Singapore vẫn là trung tâm khu vực, nơi đặt trụ sở của hơn 800 doanh nghiệp Pháp, trong đó có nhiều tập đoàn lớn như TotalEnergies, Safran, Thales, Airbus, Sanofi hay BioMérieux. Tuy nhiên, do chi phí hoạt động tăng cao, một số doanh nghiệp đã chuyển trụ sở khu vực sang Thái Lan, Việt Nam hoặc Malaysia.

Với những nỗ lực tăng cường quan hệ với khu vực, chuyến thăm Hà Nội và Jakarta của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vào cuối tháng 5 vừa qua đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng các hiệp định thương mại giữa EU và ASEAN, nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc.

Tuy vậy, doanh nghiệp Pháp vẫn phải đối mặt với cạnh tranh mạnh mẽ tại thị trường ASEAN. Hiện tại, thị phần hàng hóa Pháp tại khu vực chỉ chiếm khoảng 1,5%, chưa bằng một nửa so với Đức. Ngoài ra, năm 2024 xuất khẩu của Pháp sang ASEAN giảm gần 15% so với năm trước — sau khi đã có mức tăng mạnh vào năm 2023.

Nguồn: Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương tổng hợp